Photos
Description

Όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, είτε από τη θέση του ακροατή είτε από τη θέση του αναγνώστη, έχουμε έρθει σε επαφή με τα παραμύθια. Άλλοτε έχουμε κλάψει, άλλοτε συγκινηθεί, έχουμε θυμώσει, φοβηθεί, αλλά, κυρίως, έχουμε μαγευτεί και γοητευτεί με τις ιστορίες τους και τις περιπέτειες των ηρώων τους. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές φορές επιστρέφουμε σε αυτά και τα διαβάζουμε ξανά και ξανά, δίνοντας, όμως, κάθε φορά μία άλλη, νέα ερμηνεία, ανάλογα με το πώς είμαστε και νιώθουμε εκείνη τη στιγμή. Το παραμύθι κινείται στο χώρο του υπερφυσικού, του μαγικού, εκφράζει έναν κόσμο πέρα από το φυσικό, τον οποίο ο άνθρωπος δεν μπορεί να ελέγξει και λειτουργεί σε έναν χώρο μαγείας, ελεύθερο από τα όρια του χρόνου, μέσα στον οποίο βλέπουμε καλές και κακές μάγισσες, πουλιά και ζώα, που έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν την εξωτερική τους μορφή, χωρίς όμως να χάσουν την αρχική τους ταυτότητα. Ακόμη και τα φυσικά στοιχεία, ο ήλιος, το φεγγάρι, τα άστρα, το νερό και τα δένδρα μπορούν να έχουν κάποια υπερφυσική δύναμη. Με απλά λόγια, η ρομαντική και συγκινησιακή γοητεία που εκπέμπει σε μικρούς και μεγάλους, αλλά και η δημιουργική αξιοποίηση που μπορεί να λάβει τόσο μέσα στην οικογένεια, όσο και στο σχολείο και τέλος η ικανότητά του να μετατρέπει τους μαθητές από παθητικούς δέκτες γνώσεων σε ενεργούς και να δίνει  στην καθημερινότητα των «μεγαλυτέρων» μία νότα αισιοδοξίας και ευχαρίστησης, είναι αυτά τα στοιχεία που μας κάνουν να το λατρεύουμε ακόμα και να γράφουμε γι’ αυτό. Ακόμα και σήμερα, την εποχή του internet και των video games, εμείς επιμένουμε… «Δώσε κλώτσο να γυρίσει…

 

 Αν παρατηρήσουμε παιδιά την ώρα που ένας καλός αφηγητής αρχίζει να διηγείται ένα αληθινά μαγικό παραμύθι, εύκολα ανακαλύπτουμε ότι έχει αιχμαλωτίσει την προσοχή τους, από την αρχή. Το γεγονός αυτό φανερώνει ότι απ’ την απλή κιόλας ανακοίνωση για έναρξη ενός παραμυθιού ξυπνούν μες στα παιδιά βασικές προσδοκίες ή ότι ένα θεμελιακό ενδιαφέρον παγιδεύεται από τις πρώτες κιόλας φράσεις.

 

1. Το παραμύθι εκφράζει «τρόπους μύησης στην εξομάλυνση βασικών οικογενειακών συγκρούσεων. Σπρώχνοντας τα παιδιά στην απελευθέρωση από τους παλιούς ασφυκτικούς οικογενειακούς δρόμους, τα βοηθά να βρουν το σωστό δρόμο προς την χειραφέτηση, αναπτύσσοντας τη δική τους ατομικότητα».

 

2. Το παραμύθι βοηθά το παιδί να ξεπερνά τη φυσική, σωματική του ατέλεια και κατωτερότητα, σε σχέση με τους ενηλίκους, να συμφιλιώνεται με το σώμα του και να αποκτά εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Το παραμύθι τού δίνει την ευκαιρία να ταυτιστεί με τον ήρωα του, που, αν και είναι δυνατό να βρεθεί κάτω από υπέρτερες δυνάμεις, μπορεί να καταφέρει, με την εξυπνάδα του ή τη βοήθεια κάποιου μαγικού μέσου, να τους ξεφύγει και να τους υπερνικήσει. Το παιδί, ταυτιζόμενο με τον ήρωα του παραμυθιού, μπορεί να αντισταθμίσει με τη φαντασία του όλες τις ατέλειες της δικής του ύπαρξης. Στην πορεία της διήγησης του παραμυθιού, το παιδί διαπιστώνει ότι συχνά άτομα αδύναμα, περιφρονημένα ή αγνοημένα, κατάφεραν να επιβιώσουν και να επιβληθούν, πράγμα που το γεμίζει θάρρος και το οπλίζει με αισιοδοξία για τη ζωή.

 

Το Ελληνικό λαϊκό παραμύθι και οι σύγχρονες μεταμορφώσεις του

 

Τα παραμύθια είναι στιγμές που θυμούνται οι μεγαλύτεροι, μα και ζουν οι νεώτεροι. Τα συναντάμε σε διαφορετικές χώρες και διαφορετικούς λαούς, γιατί οι πιο όμορφες παραδόσεις της ανθρωπότητας έχουν περάσει στα πιο όμορφα παραμύθια. Το λαϊκό παραμύθι, πριν την ανάπτυξη του μυθιστορήματος, ήταν η προφορική λογοτεχνία των ενηλίκων, όπως βεβαιώνει η παρουσία σε αυτό άσεμνων και βίαιων σκηνών ή φιλοσοφικών νοημάτων, που δεν ενδιέφεραν ούτε γίνονταν κατανοητά από το παιδικό κοινό. Λίγους αιώνες πριν, στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, φωτισμένοι διανοούμενοι απλοποίησαν τα παραμύθια, περιόρισαν την έκτασή τους, απάλυναν τις βίαιες και άσεμνες σκηνές και τα παρέδωσαν στο παιδικό κοινό αναβαπτισμένα. Στον ελλαδικό χώρο οι συνθήκες που επικρατούσαν τότε και αργότερα (τουρκική κυριαρχία, αμάθεια) δεν επέτρεψαν παρόμοιες διεργασίες. Το κενό καλύφθηκε με μεταφράσεις ξένων παραμυθιών. Έτσι η παρουσία του ελληνικού λαϊκού παραμυθιού στο παιδικό βιβλίο είναι ανισοβαρής σε σχέση προς τα ξενόφερτα ισοδύναμά του.

 

Οι συμβολισμοί των παραμυθιών – Εσείς, οι «μεγάλοι», τους ξέρατε;;;

 

Για να τραβήξει μια ιστορία πραγματικά το ενδιαφέρον του παιδιού, πρέπει να το διασκεδάζει και να ξυπνά την περιέργειά του. Για να εμπλουτίσει τη φαντασία του, πρέπει να κεντρίσει τη φαντασία του. Να βοηθά να αναπτύσσεται η νοημοσύνη του και να βλέπει τις συγκινήσεις του. Να ανταποκρίνεται στις αγωνίες και τις εμπνεύσεις του. Να βοηθά να συνειδητοποιεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, υπαγορεύοντας του λύσεις στα προβλήματα που το απασχολούν και δίνοντάς του ευκαιρία να αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στο μέλλον του.

 

 snow_white_2

Η ΧΙΟΝΑΤΗ

 

Η ιστορία: Η κακιά μητριά της Χιονάτης, ζηλεύοντας την ομορφιά της προγονής της, την εγκαταλείπει στο δάσος. Εκείνη βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι επτά νάνων, αλλά η μητριά της κατορθώνει να τη δηλητηριάσει με ένα μήλο. Η Χιονάτη μένει ναρκωμένη, ώσπου την ξυπνά ένας πρίγκιπας.

 

Τι σημαίνει: Με την ερώτηση που κάνει η βασίλισσα στον καθρέφτη για την ομορφιά της, επαναλαμβάνεται το αρχαίο θέμα του Νάρκισσου, ο οποίος αγαπούσε τον εαυτό του τόσο πολύ, ώστε αυτοκαταστράφηκε.

 

Ο κυνηγός: Τα παιδιά φοβούνται τα άγρια ζώα. Μόνο ένας κυνηγός θα μπορούσε να διώξει μακριά τα απειλητικά θηρία, γι’ αυτό και στα παραμύθια ο κυνηγός έχει πάντα τη θέση του προστάτη. Στο παραμύθι, ένας κυνηγός εναντιώνεται στη θέληση της βασίλισσας και δε σκοτώνει τη Χιονάτη, όπως διατάχτηκε, απλά εγκαταλείπει το κορίτσι στο δάσος.

 

Ο βασιλιάς: Ένας πατέρας, ο οποίος με την παθητική του στάση δημιουργεί προβλήματα επιβίωσης στην ηρωίδα, δίνει στο παιδί το μήνυμα ότι θα πρέπει να μάθει να τα βγάζει πέρα μόνο του, χωρίς να στηρίζεται πάντα σε κάποιον ενήλικα.

 

Οι επτά νάνοι: Οι επτά νάνοι υποδηλώνουν τις επτά ημέρες της εβδομάδας, ημέρες γεμάτες δουλειά. Η Χιονάτη πρέπει να κάνει δικό της τον κόσμο της εργασίας, αν θέλει να μεγαλώσει.

 

Περιορισμοί: Η ευκολία με την οποία η χιονάτη επιτρέπει επανειλημμένα στον εαυτό της να υποκύπτει στους πειρασμούς της μητριάς (κορδόνια για τον κορσέ, ένα στενάκι και ένα μήλο), παρά τις προειδοποιήσεις των νάνων, συμβολίζει την ανωριμότητά της να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της εφηβείας. Αν όμως η Χιονάτη δε γνώριζε και δεν αντιμετώπιζε αυτούς τους κινδύνους που συνοδεύουν την ανάπτυξη, δεν θα μπορούσε να ενωθεί ποτέ με το βασιλόπουλό της.

 

Το όνομα: Η Χιονάτη είχε δέρμα άσπρο σαν το χιόνι και μάγουλα κόκκινα σαν το αίμα, δηλαδή το αίμα της περιέχει και την σεξουαλική και την ερωτική πλευρά.

 

Το μήλο: Το μήλο στη Χιονάτη συμβολίζει κάτι κοινό ανάμεσα στη μητριά και στην κόρη, τις ώριμες σεξουαλικές επιθυμίες τους. Όταν τρώει το μήλο σηματοδοτείται το τέλος της αθωότητας

 

 frog-prince

Ο ΒΑΤΡΑΧΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ

 

Η ιστορία: Μια βασιλοπούλα χάνει τη μπάλα της και ένας βάτραχος της την επιστρέφει με τον όρο να γίνει γυναίκα του. Εκείνη δέχεται και παρά το γεγονός ότι τον πρώτο καιρό σιχαίνεται το βάτραχο, όταν θα τον αγαπήσει και θα τον φιλήσει, αυτός θα μεταμορφωθεί σε πρίγκιπα.

 

Τι σημαίνει: Η ιστορία έχει ως επίκεντρό της τη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι κάτι που φαίνεται απεχθές, αποκαλύπτεται ξαφνικά ως πηγή ευτυχίας.

 

Η μπάλα: Στην αρχή του παραμυθιού η βασιλοπούλα είναι ένα κορίτσι που παίζει ξένοιαστα με μια χρυσή μπάλα ώσπου αυτή πέφτει σε ένα σκοτεινό πηγάδι. Η μπάλα συμβολίζει την αφέλεια του κοριτσιού που με την ενηλικίωση χάνεται και τότε η ζωή αρχίζει να αποκαλύπτει τις δύσκολες πλευρές της.

 

Η υπόσχεση: Η βασιλοπούλα υπόσχεται στον βάτραχο να τον παντρευτεί, αν της δώσει πίσω την μπάλα της. Από τη στιγμή που αναλαμβάνει μια ηθική δέσμευση, η κοπέλα εισέρχεται σε μια ωριμότερη φάση της ζωής της.

 

Ο βάτραχος: Όσο πιο κοντά στη βασιλοπούλα πηγαίνει ο βάτραχος, τόσο αυτή νιώθει μεγαλύτερο άγχος, αηδία ή ακόμη και θυμό. Η αφύπνιση της σεξουαλικότητά της είναι συνυφασμένα με αυτά τα συναισθήματα. Όταν υπερβαίνει το μίσος της για το άγνωστο και ανακαλύπτει τα συναισθήματά της, άρα γίνεται ο εαυτός της, τότε ο βάτραχος γίνεται ο εαυτός του και μεταμορφώνεται σε πρίγκιπα.

 

 

Η ΣΤΑΧΤΟΠΟΥΤΑ

 

Η ιστορία: Η μητριά και οι αδελφές τις Σταχτοπούτας την αναγκάζουν να καθαρίζει τις στάχτες του σπιτιού. Όταν ο βασιλιάς δίνει μια δεξίωση χορού, μια νεράιδα εμφανίζεται και τη βοηθά να αποκτήσει ωραία ρούχα και άμαξα. Το γοβάκι που θα χάσει στο χορό θα οδηγήσει τον πρίγκιπα κοντά της.

 

Τι σημαίνει: Κανένα άλλο παραμύθι δεν αποδίδει τόσο καλά όπως «Η Σταχτοπούτα» τις εσωτερικές εμπειρίες του μικρού παιδιού, που γνωρίζει τις αγωνίες της αδελφικής αντιζηλίας.

 

Στάχτες: Η Σταχτοπούτα που ζει, σκουπίζοντας τις στάχτες, ενθαρρύνει το παιδί στην πεποίθηση ότι το να κατοικεί σε ταπεινά μέρη δεν θα το εμποδίσει να προοδεύσει στη ζωή του. Οι στάχτες συμβολίζουν και το πένθος για τη νεκρή μητέρα της. Το πένθος είναι αναγκαίο ως προσωρινή κατάσταση, αλλά για την επιβίωση πρέπει να μετατραπεί σε μια θετική στάση ζωής.

 

Η νεραϊδονονά: Συμβολίζει τα συναισθήματα και τις ψυχικές διεργασίες της Σταχτοπούτας. Η νεράιδα της ζητεί να εκτελέσει μια σειρά από καθήκοντα, προτού τη στείλει στο χορό. Της λέει να φέρει μια κολοκύθα από τον κήπο, να ανοίξει μια ποντικοπαγίδα και να βρει έξι σαύρες. Αυτό που καταλαβαίνει το παιδί που ακούει το παραμύθι είναι ότι μπορεί, με τις δικές του ενέργειες, να βελτιώσει τη ζωή του.

 

Το γοβάκι: Στις πρώτες παραλλαγές της «Σταχτοπούτας» το γοβάκι ήταν φτιαγμένο από γούνα, ενώ αργότερα ο Περό αντικατέστησε τη λέξη με μια ομόηχή της που σημαίνει γυαλί. Το γοβάκι υποδηλώνει τη θηλυκότητα και η τελετουργία με τον πρίγκιπα που της φορά το γοβάκι θυμίζει αρραβώνα.

 

Ο πρίγκιπας: Το παιδί ,ακούγοντας, το παραμύθι μαθαίνει ότι για να κερδίσει το βασίλειό του (μέσω ενός γάμου με τον πρίγκιπα), πρέπει να είναι έτοιμο να υποστεί για ένα διάστημα μια ζωή γεμάτη δυσκολίες, όπως η Σταχτοπούτα. Δεν θα πρέπει, όμως, μόνο να υπομένει τις δοκιμασίες, αλλά και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:  Και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς…      

 

Φτάνοντας στο τέλος αυτής της ιστορίας, θα θέλαμε να παραμείνουμε λίγο στην παιδαγωγική αξία που έχει το παραμύθι. Δεν είναι μόνο μια απλή ιστορία που μαγεύει και γοητεύει, αλλά εκφράζει αλήθειες με έναν συμβολικό και αλληγορικό τρόπο. Λειτουργεί σε ένα φαντασιακό και ασυνείδητο επίπεδο, βοηθώντας το παιδί να κατανοήσει τον κόσμο που τον περιβάλλει, να έρθει αντιμέτωπο με διάφορες καταστάσεις, άλλοτε εύκολες και άλλοτε δύσκολες, και με έναν αβίαστο τρόπο να κατανοήσει και μεγάλες αλήθειες για τη ζωή που μπορεί ακόμη και να πληγώνουν.

 

Δυστυχώς όμως σήμερα το παραμύθι έχει πάψει να προσελκύει τα παιδιά και κυρίως έχει υποτιμηθεί η αξία του από τους μεγαλύτερους. Η εικόνα έχει αντικαταστήσει τη διήγηση και έχει περιορίσει αισθητά τη φαντασία του παιδιού. Από τη μία έχει περιοριστεί ο ελεύθερος χρόνος των γονέων, πράγμα που σημαίνει ότι δεν έχουν χρόνο να ασχοληθούν με τα παιδιά τους, από την άλλη το παιδί έχει αποκτήσει άλλου είδους ενδιαφέροντα π.χ. ηλεκτρονικά παιχνίδια.

 

Η αξία του είναι αναμφισβήτητη, η πορεία του και η παράδοση του μακρόχρονη, η απήχηση και η επιρροή του μεγάλη. Μην ξεχνάμε ότι, για να ζήσουμε τελικά εμείς καλύτερα, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να ξαναγυρίσουμε στο μύθι, μύθι, παραμύθι, το κουκί και το ρεβίθι… Μια φορά κι έναν καιρό, στα πολύ παλιά τα χροοόνια…

 

 

Πηγή : www.happyweek.gr

Comments
Order by: 
Per page:
 
  • There are no comments yet
Related Articles
Ξεχάστε ό,τι ξέρατε για τα εργατικά και προκομμένα μυρμήγκια.
12.11.2018 · From Agoo
Πρώτες βοήθειες για παιδιά προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας
20.09.2018 · From Agoo
Τα συνηθέστερα "βάσανα" μιας εγκύου
26.02.2018 · From Katerina Kytinou
Γιατί αναπτύσσει το λεξιλόγιο και τη σκέψη των παιδιών, γιατί μέσα απ’ τα έργα του τα παιδιά παίρνουν τα σπουδαιότερα μηνύματα. Είναι διδακτικός χωρίς να χάνει το χιούμορ του, καλλιεργεί τη φαντασία τους και τέλος... Γιατί τα παραμύθια του αρέσουν και σε 'μας!!
23.02.2018 · From Katerina Kytinou
Πως να εξηγήσεις την απώλεια σε ένα παιδί ?
22.06.2017 · From Agoo
Rate
3 votes
Info
08.08.2016 (08.08.2016)
735 Views
0 Subscribers
All Articles by Katerina Kytinou


Recommend